Margföldun

Úr Wikibókunum, frjálsa kennslubókasafninu
Jump to navigation Jump to search

Margföldun er reikniaðgerð í stærðfræði þar sem hlutföll fyrri þáttarins er breytt eftir því hvað seinni þátturinn skilgreinir - eða öfugt. Hlutfallið 1 skilgreinir óbreytt ástand en aðrar tölur eða algebrustærðir skilgreina breytingu. Það er skilgreint með punkti (eða stjörnu) í miðjunni og er staðsett á milli liðanna þar sem framkvæma á aðgerðina. Þessi reikniaðgerð er ein af þeim fyrstu sem börn læra yfirleitt í grunnskóla en hún er mikilvægur grunnur að stærðfræðilegri þekkingu.

Þegar um er að ræða 2 tölur, þá er fyrri talan lögð við sjálfa sig jafn oft og seinni talan segir til um - eða öfugt. Ólíkt frádrætti eða deilingu, þá skiptir engu máli hvor talan er á undan í margföldun. Ef tekið er dæmi um margföldun á tölunum 2 og 7, þá er annað hvort hægt að margfalda 2 með 7 eða 7 með 2 en venjulega er stærri talan höfð fyrst til að einfalda hlutina. Þegar 2 tölur eru margfaldaðar, þá er meint að fyrri talan er lögð saman við töluna 0 jafn oft og seinni talan segir til um. Ef notað er fyrra dæmi um 7 og 2, þá er talan 2 lögð við 0 svo að út kemur 2, en tölunni 2 er síðan aftur bætt við útkomuna svo að út kemur 4, síðan 6, og heldur svona áfram þangað til henni hefur verið bætt við samtals 7 sinnum og endar síðan með tölunni 14. Ef að dæminu er snúið við og 7 er aðaltalan, þá er 7 eingöngu bætt við 0 tvisvar sinnum og þá kemur líka út 14.

Athuga ber að ef margfaldað er með 0, þá er útkoman ætíð 0, undantekningarlaust.

Margföldunartaflan[breyta]

Hér koma margföldunartöflunar upp í 10

1*taflan[breyta]

  • 1*1=1
  • 1*2=2
  • 1*3=3
  • 1*4=4
  • 1*5=5
  • 1*6=6
  • 1*7=7
  • 1*8=8
  • 1*9=9
  • 1*10=10

2*taflan[breyta]

  • 2*2=4
  • 2*3=6
  • 2*4=8
  • 2*5=10
  • 2*6=12
  • 2*7=14
  • 2*8=16
  • 2*9=18
  • 2*10=20

3*taflan[breyta]

  • 3*3=9
  • 3*4=12
  • 3*5=15
  • 3*6=18
  • 3*7=21
  • 3*8=24
  • 3*9=27
  • 3*10=30

4*taflan[breyta]

  • 4*4=16
  • 4*5=20
  • 4*6=24
  • 4*7=28
  • 4*8=32
  • 4*9=36
  • 4*10=40

5*taflan[breyta]

  • 5*5=25
  • 5*6=30
  • 5*7=35
  • 5*8=40
  • 5*9=45
  • 5*10=50

6*taflan[breyta]

  • 6*6=36
  • 6*7=42
  • 6*8=48
  • 6*9=54
  • 6*10=60

7*taflan[breyta]

  • 7*7=49
  • 7*8=56
  • 7*9=63
  • 7*10=70

8*taflan[breyta]

  • 8*1=8
  • 8*2=16
  • 8*3=24
  • 8*4=32
  • 8*5=40
  • 8*6=48
  • 8*7=56
  • 8*8=64
  • 8*9=72
  • 8*10=80

9*taflan[breyta]

  • 9*9=81
  • 9*10=90

10*taflan[breyta]

10*10=100


Margföldun með almennum brotum[breyta]

Sja Einnig Almenn Brot

Þegar almenn brot eru margfölduð, þá skal margfalda teljarana og nefnarana saman í sitt hvoru lagi. T.d.

en það er hægt að gera þetta á auðveldari hátt með því að stytta brotið áður. Það er gert með því stytta brotin eins og venjuleg almenn brot en það er gert með teljara í einu brotinu og nefnaranum í hinu brotinu og eftir það halda áfram með margföldunina. Eftirfarandi dæmi skýrir þetta skref fyrir skref: